Propolis, czyli kit pszczeli, od wielu lat stanowi przedmiot badań naukowych ze względu na swój złożony skład chemiczny i obserwowaną w warunkach laboratoryjnych aktywność biologiczną. Szczególne zainteresowanie badaczy budzą etanolowe ekstrakty propolisu, ponieważ zawierają one wysokie stężenia związków fenolowych i flawonoidów, które można precyzyjnie analizować metodami analitycznymi.
W niniejszym artykule omówiono wyniki badań naukowych dotyczących etanolowego ekstraktu propolisu pochodzącego z Polski, skoncentrowanych na jego wpływie na wybrane linie komórek nowotworowych oraz na aktywność przeciwdrobnoustrojową. Celem tekstu jest rzetelne wyjaśnienie, co dokładnie badano, jakie wyniki uzyskano oraz jakie są granice ich interpretacji.
Dlaczego badano etanolowy ekstrakt propolisu?
Ekstrakcja propolisu etanolem pozwala na uzyskanie preparatu bogatego w biologicznie aktywne związki, przy jednoczesnym ograniczeniu udziału frakcji woskowych. Tego typu ekstrakty są powszechnie wykorzystywane w badaniach laboratoryjnych, ponieważ umożliwiają ocenę aktywności biologicznej w sposób powtarzalny i porównywalny.
Autorzy analizowanego badania postawili sobie za cel ocenę, czy etanolowy ekstrakt polskiego propolisu wykazuje mierzalny wpływ na proliferację i przeżywalność wybranych linii komórkowych w warunkach in vitro oraz jak jego skład chemiczny może się wiązać z obserwowanymi efektami biologicznymi.
Co dokładnie badano?
Opisane badania mają charakter eksperymentalny in vitro i obejmują kilka równoległych obszarów analizy.
Charakterystyka chemiczna propolisu
Propolis pochodził z południowo-wschodniej Polski. Etanolowy ekstrakt propolisu (EEPP) poddano analizie składu chemicznego z wykorzystaniem wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC). Oceniano zarówno całkowitą zawartość flawonoidów, jak i obecność konkretnych związków fenolowych.
Badania na liniach komórkowych
Wpływ EEPP oceniano na dwóch liniach nowotworowych:
- linii czerniaka złośliwego Me45,
- linii raka jelita grubego HCT 116.
Aktywność biologiczną badano z wykorzystaniem testów MTT i LDH, które pozwalają ocenić żywotność i aktywność metaboliczną komórek, oraz metod fluorescencyjnych umożliwiających identyfikację komórek apoptotycznych i nekrotycznych.
Aktywność przeciwdrobnoustrojowa
Dodatkowo oceniono aktywność in vitro EEPP wobec wybranych bakterii Gram-dodatnich, Gram-ujemnych oraz drożdżaków, oznaczając minimalne stężenie hamujące wzrost drobnoustrojów (MIC).
Nie prowadzono badań in vivo ani badań klinicznych.
Jakie wyniki uzyskano?
Skład chemiczny ekstraktu
Analiza HPLC wykazała, że etanolowy ekstrakt propolisu zawiera liczne flawonoidy oraz kwasy fenolowe i ich estry. Najliczniej reprezentowaną grupą były kwasy fenolowe, a spośród flawonoidów zidentyfikowano m.in. chryzynę, apigeninę, galanginę i kwercetynę. Całkowita zawartość flawonoidów wyrażona w przeliczeniu na kwercetynę wynosiła około 0,44 mg/mL.
Wpływ na linie komórkowe
W warunkach in vitro EEPP wykazywał zależne od stężenia działanie hamujące proliferację komórek obu badanych linii nowotworowych. Efekt ten był bardziej wyraźny w przypadku komórek raka jelita grubego HCT 116 niż linii Me45.
Zaobserwowano również wzrost odsetka komórek wykazujących cechy apoptozy, szczególnie w przypadku czerniaka złośliwego, co potwierdzono metodami fluorescencyjnymi. Wraz ze wzrostem stężenia ekstraktu rosła liczba komórek o zmienionej morfologii oraz obniżonej aktywności metabolicznej.
Aktywność przeciwdrobnoustrojowa
EEPP wykazywał aktywność przeciwdrobnoustrojową wobec wszystkich badanych szczepów. Najniższe wartości MIC uzyskano dla bakterii Gram-dodatnich, natomiast bakterie Gram-ujemne i drożdżaki wymagały wyższych stężeń ekstraktu do zahamowania wzrostu.
Co oznaczają te wyniki w praktyce?
Z punktu widzenia naukowego badania te pokazują, że etanolowy ekstrakt propolisu z Polski jest biologicznie aktywny w warunkach laboratoryjnych. Uzyskane dane sugerują, że złożony skład chemiczny propolisu może wiązać się z obserwowanymi efektami antyproliferacyjnymi i przeciwdrobnoustrojowymi.
Jednocześnie są to wyniki badań podstawowych, które służą poznaniu mechanizmów oddziaływania ekstraktu na komórki i mikroorganizmy w kontrolowanych warunkach, a nie ocenie jego skuteczności w organizmie człowieka.
Ograniczenia badań
Autorzy wyraźnie wskazują, że badania:
- miały charakter wyłącznie in vitro,
- obejmowały ograniczoną liczbę linii komórkowych,
- nie uwzględniały metabolizmu ani biodostępności związków w organizmie,
- nie pozwalają na wnioskowanie o skuteczności klinicznej.
Z tego względu uzyskanych wyników nie należy interpretować jako dowodu działania terapeutycznego.
Podsumowanie
Badania nad etanolowym ekstraktem propolisu z Polski dostarczają szczegółowych informacji na temat jego składu chemicznego oraz aktywności biologicznej obserwowanej w warunkach in vitro. Pokazują one, że propolis jest złożonym surowcem o potencjale badawczym, ale jednocześnie podkreślają konieczność ostrożnej interpretacji danych i dalszych badań, zwłaszcza na kolejnych etapach modeli eksperymentalnych.
Artykuł opiera się na publikacji naukowej „The Ethanol Extract of Polish Propolis Exhibits Anti-Proliferative and/or Pro-Apoptotic Effect on HCT 116 Colon Cancer and Me45 Malignant Melanoma Cells In Vitro Conditions”, opublikowanej w czasopiśmie Advances in Clinical and Experimental Medicine. Pełny tekst badania dostępny jest pod adresem:
https://doi.org/10.17219/acem/31792